مقایسه‌ خودکارآمدی در تعامل با همسالان و شایستگی اجتماعی در دانش آموزان پسر با رفتارهای پرخاشگرانه و عادی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان شناسی تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز

2 استاد روان شناسی تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز

3 استادیار گروه روان‌شناسی تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز

4 استاد روان شناسی عمومی دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

مقدمه: یکی از اختلالات رفتاری که شیوع آن به‌طور هشداردهنده­ای بالا است، پرخاشگری است. کودکان دارای رفتارهای پرخاشگرانه  خانواده، مدرسه و اجتماع را با مسائل گوناگونی مواجه می­کنند که آن­ها را در برابر آشفتگی­های روانی ـ اجتماعی دوران نوجوانی و حتی بزرگسالی آسیب‌پذیر می‌سازد. هدف این پژوهش مقایسه خودکارآمدی در تعامل با همسالان و شایستگی اجتماعی در دانش آموزان پسر پرخاشگر و عادی پایه­های پنجم و ششم دوره­ ابتدایی شهر اهواز در سال تحصیلی 94-1393 بود. روش: نمونه­ این پژوهش شامل 250 دانش‌آموز پسر (125 دانش­آموز پرخاشگر و 125 دانش‌آموز عادی) بود که به روش تصادفی چندمرحله‌ای انتخاب شدند. طرح پژوهش، علی ـ مقایسه­ای بود. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش شامل مقیاس خودکارآمدی کودکان در تعامل با همسالان، مقیاس شایستگی اجتماعی و پرسشنامه­ پرخاشگری کودک در مدرسه بود. داده‌ها با استفاده از روش تحلیل واریانس چند­متغیری (MANOVA) تحلیل شد. یافته ­ها: نتایج نشان داد که بین دو گروه از لحاظ خودکارآمدی در تعامل با همسالان و شایستگی اجتماعی تفاوت معنی­داری وجود دارد. به‌علاوه، میزان خودکار­آمدی در تعامل با همسالان و شایستگی اجتماعی در گروه پرخاشگر نسبت به گروه عادی کمتر بود. نتیجه­ گیری: بر اساس نتایج مطالعه­ حاضر، نقصان در خودکار آمدی در تعامل با همسالان و شایستگی اجتماعی     می­تواند به‌عنوان یکی از عوامل مهم در بروز رفتارهای پرخاشگرانه مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Comparison of Self-efficacy in Peer Interaction and Social Competence of Male Students with Aggressive and Normal Behaviors

نویسندگان [English]

  • atefeh allameh 1
  • Manigeh Shehni Yeilagh 2
  • Ali Reza Haji Yakhchali 3
  • Mahnaz Mehrabizadeh Honarmand 4
1 Ph.D. Student of Educational Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz
2 Professor in Educational Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz
3 Assistant Professor in Educational Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz
4 Professor in General Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz
چکیده [English]

Introduction: One of the behavioral disorders with extremely high prevalence is aggression. Children with aggressive behaviors expose the family, school and society to various problems that make them vulnerable against mental-social disturbances in their adolescence and even adulthood. The aim of this study was comparing self-efficacy in peer interaction and social competence of male students with aggressive and normal behaviors in 5 and 6th grades of elementary school in Ahvaz city (1393-94 academic year).Method: The sample included 250 male student (125 aggressive students and 125 normal students) that were selected through random multistage sampling method. The research design was causal-comparative. The instruments included: Children’s Self-efficacy for Peer Interaction Scale, Social Competence Scale, and Child Aggression in School Questionnaire. Data were analyzed using multivariate analysis of variance (MANOVA) method. Results: The results showed that there was a significant difference between the groups in self-efficacy in peer interaction and social competence. In addition, the level of self-efficacy in peer interaction and social competence of the aggressive group were lower than the normal group. Conclusion: According to the results of this study, deficit in self-efficacy in peer interaction and social competence can be considered as one of the significant factors in emerging aggressive behaviors.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Aggression
  • Self-efficacy in Peer Interaction
  • social competence
  • students
ـ ابوالقاسمی، ع.؛ رضایی جمالویی، ح.؛ نریمانی، م؛ و زاهد بابلان، ع (1390). «مقایسه شایستگی اجتماعی و مؤلفه­های آن در دانش آموزان دارای ناتوانی یادگیری و دانش­آموزان دارای پیشرفت تحصیلی پایین، متوسط، بالا». مجله­ ناتوانایی­های یادگیری، 1 (1): 23-6.

ـ اکبری، ب (1393). «رابطه­ خودکارآمدی و سبک­های دلبستگی با پرخاشگری در دانش آموزان دختر و پسر دوره­ی اول متوسطه جدید شهر زاهدان». اولین اجلاس سراسری توسعه­ پایدار در علوم تربیتی و روان­شناسی، مطالعات اجتماعی و فرهنگی (به­صورت الکترونیکی،20 /8/1393)، دریافت شده از: http://www.civilica.com/Paper-EPSCONF01-EPSCONF01_503.html

ـ بنابی مبارکی، ز (1389). تأثیر آموزش در شیوه­های کنار آمدن، کلاس ـ محور در کاهش خشم و پرخاشگری و افزایش مهارت­های اجتماعی و حل مسئله دانش آموزان دختر دوره­ ابتدایی شهر اهواز. پایان­نامه­ دوره دکتری روان­شناسی تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز.

ـ پور محمدرضای تجریشی، م.؛ جلیل آبکنار، س؛ و عاشوری، م (1392). «اثربخشی آموزش مهارت­های زندگی بر خود توانمندسازی اجتماعی دانش آموزان پسر با اختلال ریاضی». مجله­ روان­شناسی بالینی، 5(2): 11-1.
ـ تقوی لاریجانی، ت (1368). «بررسی تأثیر تنبیه بدنی والدین در بروز برخی رفتارهای پرخاشگرانه در کودکان 11-7 سال در محیط مدرسه‌های دولتی شهر تهران». پایان­نامه­ کارشناسی ارشد آموزش روان­پرستاری، انستیتو روان­پزشکی تهران.

ـ حاجتی، ف.؛ اکبرزاده، ن. و خسروی، ز (1387). «تأثیر آموزش برنامه ترکیبی درمان شناختی ـ رفتاری با رویکرد مثبت‌گرایی بر پیشگیری از خشونت نوجوانان شهر تهران». فصلنامه­ مطالعات روان‌شناختی، دانشگاه الزهرا، تهران، 4 (3): 56-35.

ـ حسین چاری، م. (1386). «مقایسه خودکارآمدی ادراک شده در تعامل اجتماعی با همسالان در بین گروهی از دانش آموزان دختر و پسر دوره­ راهنمایی». فصلنامه­ مطالعات روان‌شناختی، دانشگاه الزهرا، تهران، 3 (4): 103-87.

ـ خزاعی، ط.؛ خزاعی، م. و خزاعی، م (1384). «شیوع مشکلات رفتاری در کودکان شهر بیرجند». مجله­ علمی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، 12 (1و2): 15-9.

ـ دلاور، ع (1385). روش تحقیق در روان­شناسی و علوم تربیتی. تهران: نشر ویرایش.

 ـ سیار پور، م.؛ هزاوه ای، م.؛ احمدپناه، م.؛ معینی، ب. و مقیم بیگی، ع (1390). «بررسی رابطه­ پرخاشگری و خودکارآمدی ادراک شده در دانش آموزان مقطع متوسطه شهر همدان». مجله­ علمی دانشکده­ پرستاری و مامایی همدان، 19 (2):23-16.

ـ شریفی، غ (1372). «بررسی اثربخشی روش آموزش مهارت حل مسئله در درمان علائم افسردگی نوجوانان (شاهد)». پایان‌نامه‌ کارشناسی ارشد روان­شناسی بالینی، انستیتو روان­پزشکی تهران.

ـ غباری بناب، ب.؛ پرند، ا.؛ خان‌زاده فیروز جاه، ح.؛ موللی، گ. و نعمتی، ش (1388). «میزان شیوع مشکلات رفتاری دانش آموزان مقطع ابتدایی شهر تهران». فصلنامه­ پژوهش در حیطه کودکان استثنایی، سال نهم، شماره 3، 238-223.

ـ فرقانی رئیسی، ش (1387). شناخت مشکلات رفتاری در کودکان و نوجوانان. چاپ پنجم، تهران: مؤسسه فرهنگی منادی تربیت.

ـ کاظمی، ر.؛ مؤمنی، س. و کیامرثی، آ (1390). «بررسی اثر بخشی آموزش مهارت­های زندگی بر کفایت اجتماعی دانش آموزان مبتلا به اختلال ریاضی». فصلنامه­ ناتوانایی­های یادگیری، 1 (1): 108-94.

ـ مینایی، ا (1384). کتابچه­ راهنمای فرم‌های سن مدرسه نظام سنجش مبتنی بر تجربه آخنباخ (ASEBA). تهران، سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور، پژوهشکده­ کودکان استثنایی.

ـ مینایی، ا (1385). «انطباق و هنجاریابی سیاهه رفتاری کودک آخنباخ، پرسشنامه خودسنجی و فرم گزارش معلم». فصلنامه پژوهش در حیطه کودکان استثنایی، سال ششم، 19(1): 558-529.

ـ واحدی، ش (1387). «تأثیر روش­های مختلف آموزش مهارت­های اجتماعی بر کاهش پرخاشگری و افزایش مهارت­های اجتماعی کودکان پیش‌دبستانی عادی و پرخاشگر». پایان‌نامه‌ دکتری روان­شناسی تربیتی، دانشگاه تبریز.

ـ واحدی، ش. و فتحی آذر، ا (1385). «آموزش کفایت اجتماعی در کاهش پرخاشگری پسران پیش‌دبستانی». فصلنامه اصول بهداشت روانی، سال هشتم، 31 و 32، 140-131.

ـ هارجی، ا.؛ سندرز، ک. و دیکسون، د (1994). مهارت­های اجتماعی در ارتباطات میان فردی. ترجمه­ خشایار بیگی و مهرداد فیروز بخت (1393). چاپ هفتم، تهران: انتشارات رشد.

ـ هومن، ح (1390). تحلیل داده­های چندمتغیری در پژوهش رفتاری. تهران: انتشارات پیک فرهنگ.

ـ یاراحمدیان، ن (1391). «ارتقای توانمندی‌های فردی ـ اجتماعی و سلامت عمومی نوجوانان از طریق افزایش کفایت اجتماعی آنان». مجله علوم رفتاری، دوره 6، شماره 3، 288-279.

- Achenbach, T. (2014). “Achenbach system of empirically based assessment”. Retrieved from www.aseba.org/aboutus/asebaorigins.html

- Akpan, M.U.; Ojinnaka, N.C. & Ekanem,  E. (2010). “Behavioral problems among school children in Nigeria”. South Africa Journal of Pediatrics, 16(2): 50-55.

- Albert, M.M. (2005). Examination the social skills differences among at-risk youth diagnosed with learning disability conduct disorder and serious emotional disturbance. Unpublished Doctoral Dissertation, Boston University, Massachusetts.

- Anderson, C.A. & Bushman, B.J. (2002). “Human aggression”. Annual Review of Psychology, 53: 27-51.

 - Annesi, J.J. (2006). “Relations of physical self-concept and self-efficacy with frequency of voluntary physical activity in preadolescents: Implications for after-school care programming”. Journal of Pychosomatic Research, 61: 515-520.

- Arsenio. W.F. & Lemerise, E.A. (2001). “Varieties of childhood bullying: Values, emotion processes, and social competence”. Social Development, 10: 59-73.

- Baker, L. & Scarth, K. (2005). Cognitive-behavioral therapy for conduct disorder. U.S.A., New York, Guilford.

- Bandura, A.; Pastorelli, C.; Barbaranelli, C. & Caprara, G.V. (1999), “Self-efficacy Path ways to childhood Depression”. Journal of Personality and Social Psychobgy, 76: 258-259.

- Barnes, T.N.; Smith, S.W. & Miller, D.M. (2014). “School-based cognitive-behavioral interventions in the treatment of aggression in the United States: A meta-analysis, aggression and violent behavior”. Retrieved from: http://www.researchgate.net.

- Beelman, A. & Loesel, F. (2006). “Child school skill training in developmental crime prevention effects on antisocial behavior and social competence”. Piscothemea, 18: 603-610.

- Caprara, G.V.; Gerbino, M.; Paciello, M.; Di Giunta, L. & Pastorelli, C. (2010). “unteracting depression and delinquency in late adolescence: The role of regulatory emotional andinterpersonal self-efficacy beliefs”. European Psychologist, 15: 34–48.

- Carpenter, E.M. (2002). A curriculum-based approach for social-cognitive skills training. An intervention targeting aggression in heat start preschoolers. Unpublished Phd thesis. The University of Maine, U. S. A.

- Crick, N.R. & Dodge, K.A. (1994). “A review and reformulation of social information-processing mechanism in children’s social adjustment”. Psychological Bulletin, 115: 74-101.

- Dodge, K.A. (1993). “Social-cognitive mechanisms in the development of conduct disorder and depression”. Annual Review of Psychology, 44: 559-584.

- Dodge, K.A. & Schwartz, D. (1997). Social information processing mechanisms in aggressive behavior. In D. Stoff, J. Breiling & J. Maser (Eds.), Handbook of antisocial behavior, John Wiley & Sons, Inc. 171-180.

- Dodge, K.A.;  Lansford, J.E.;  Burks, V.S.;  Bates, J.E.; Pettit, G.S.;  Fontaine, R. & Price, J.M. (2009). “Peer rejection and social information-processing factors in the development of aggressive behavior problems in children”. Retrieved from http://www. ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2764280/.

- Dweck, C.S. & Leggett, E.L. (1988). “A social-cognitive approach to motivation and personality”. Psychological Review, 95: 256-273.

- Esoposito, S.E. (2006). “Peer aggression among adolescent: Characteristics of the victims. Ph.D dissertation”. Retrieved from: http://www.ScienceDirect.com.

- Felner, R.D.; Lease, A.M. & Philips, R.C. (1990). Social competence and the language of adequacy as a subject matter for psycholog: A quadripartitetri-level framework. In T. P. Gullotta, G. R. Adams, & R. Montemayor (Eds.), The development of social competence in adolescence (pp. 245-264). Beverly Hills, CA: Sage.

- Frey, K.S.; Hirschstein, M.K. & Guzzo, B.K. (2000). “Second step: Preventing aggression by promoting social competence”. Journal ofEmotional andBehavioral Disorder, 8:102-112.

- Halberstadt, A.G.; Denham, S.A. & Dunsmore, J.C. (2001). Affective Social Competence. Published by Blackwell Publisher.

- Hawley, P.H.; Little, T.D. &  Pasupathi, M. (2002). “Winning friends and influencing peers: Strategies of peer influence in late childhood”. International Journal of Behavioral Development, 26(5): 466-474.

 - Hoglund, W.L.G. (2014). “Creating healthy relationships and settings to prevent peer bullying and victimization.  Alberta Centre for Child, Family and Community Research Children’s Mental Health Learning Series”. Retrievedfrom: http://www.research4children.com.

- Hudley, C.; Britsch, B.; Wakefield,  W.D.; Smith, T.;  Demorat,  M.; & Cho, S. (1998). “An attribution  retraining   program to reduce aggression in elementary school students”. Psychology in the Schools, 35(3): 271-282.

- Kokkinos, C.M. & Kipritsi, E. (2012). “The relationship between bullying, victimization, traitemotional intelligence, self-efficacy and empathy among preadolescents”. Social Psychology of Education, 15: 41-58.

- Lee, K.; Baillargeon, R.H.; Vermunt,  J.K.; Wu, H. & Tremblay,  R.E. (2007).  “Age differences in the prevalence of physical aggression among 5-11-year-old Canadian boys and girls”. Aggressive Behavior,33: 26-37.

- Leff, S.S. & Wassdrop, T.E. (2013). “Effect of aggression and bullying on children and adloscents: Implications for prevention and intervention”.  Current Psychiatry Reports, 15: 343-353.

- Li, C.; Dang, J.; He, S. & Li, H. (2013). “Shyness and loneliness: The multiple mediatingeffects of selfefficacy”. Acta Psychologica Sinica, 45: 1251–1260.

- Lovett, B.J. & Sheffield, R.A. (2007). “Affective empathy deficits inaggressive children and adolescents”. A Critical Review, 27:1-13.

 - Ma, G.X.; Fang, C.Y.;  Knauer,  C.A.; Tan,  T.  &  Shive, S.F.  (2006). “Tobacco dependence, risk preceptions and self-efficacy among Korean-American smokers”.  Addictive Behaviors, 31:1776-1784.

- Malti, T. & Perren, S. (2011).  “Social competence”.  Encyclopedia of Adolescence, 2:332-340.

- Melniker, R.F. (2008).  “An exploration of the links between qualities of the parent-child relationship and romantic relation aggression”.  Ph.D dissertation.  Massachusetts School of Professional Psychology.

- Miller-Johnson, S.; Coie, J.D.; Maumary-Gremaud,  A.;  Bierman,  K.  &  Conduct Problems Prevention Research Group (2002). “Peer rejection and aggression and early starter models of conduct disorder”. Journal of Abnormal Child Psychology, 30(3):217-230.

- Muris, P.; Schmidt, H.; Lambrichs, R.; & Meesters, D. (2001). “Protectiveand vulnerability factors of depression in normal adoleccents”. Behavior Research and Therapy, 30: 555-565.

- Nangle, D.W.; Erdley, C.A.; Carpenter, E.M. & Newman, J.E. (2002). “Social skills training as a treatment for aggressive children and adolescents”. Aggression and Violent Behavior, 7:169-199.

- Nel, A.J. (2006). The relationship between direct and indirect aggression and social competence among three cultural group in south Africa. Master of Science (Psychology), Stellenbosch University.

- Nelson, W.M. & Schultz, J.R. (2009). Managing anger and aggression in students with externalizing behavior problems: Focus on exemplary programs. In M. J. Mayer, R. Van Acker, J. E., Lochman, &F. M. Gresham (Eds.), Cognitive-behavioral interventions for emotional and behavioral disorders (pp. 295-327). New York, NY: Guilford Press.

- Omoteso, B.A. (2010). “Bullying behaviour, its associated factors and psychological effects among secondary school students in Nigeria”. Journal of international Social Research, 3(10): 498-508.

- Ostrov, J.M.; Pilat, M.M. & Crick, N.R. (2006). “Assertion strategies and aggression during early childhood: Ashort-term longitudinal study”. Early Childhood Research Quarterly,21:403-416.

- Pajares, F. (2003). “Self-efficacy beliefs, motivation and achievement in writing: A review of the literature”. Reading and Writing Quarterly, 19: 139-158.

- Peeter, M.; Cillessen, A.H.N. & Scholte, R.H.J. (2010). “Clueless orpowerful? Identifying subtypes of bullies in adolescence”. Journal of Youth and Adolescence, 39:1052-1041.

- Rantanen, K.; Eriksson, K. & Nieminen, P. (2010). “Social competence in children with epilepsy- a review”. Epilepsy & Behavior: 24(3):295-303.

- Raskauskas, J.; Rubiano, SH.; Offen, I. & Wayland, A.K.  (2015). Do social self-efficacy and self-esteem moderate the relationship between peer victimization and academic performance?. Retrieved from: http://link.springer.com.

- Rockhill, C.M.; Vander Stoep, A.; McCauley, E. & Katon, W.J. (2009). “Social competence and social support as mediators between comorbid depressive and conduct problems andfunctional outcomes in middle school children”. Journal of Adolescence, 32: 535-553.

- Sadoc, B.J. & Sadoc, V.A. (2007). Kaplan and Sadock's Synopsis of Psychiatry: Behavioural Sciences (10thed). Lippincott Williams & Wilkins.

- Schoyen, K.J. (2004). The impact of skills training on the firendships of children with special needs. Master of Arts Thesis, Trinity Western University.

- Sangeeta, M.; Shanti, B. & Shakuntla, P. (2006). “Socio-emotional behaviors and social problem solving skills of 6-8 years old children”. Journal Soc. Scio., 12(1): 55-58.

- Schultz, D. & Shaw, D.S. (2003). “Boys maladaptive social information processing, family emotional climate, and pathways to early conduct problem”. Social Development, 12: 440-460.

- Sklar, N. (2011). Social competence as a moderator of the aggression-victimization link in elementary school children. Master of Arts Thesis, University of Victoria.

 - Vahedi, SH.; Farrokhi, F. & Farajian, F. (2012). “Social competence and behavior problems in preschool children”. Journal of Psychiatry,7(3):126-134.

- Wheeler, V.A. & Ladd, G,W. (1982). “Assessment of children’s self-efficacy forsocial interactions with peers”. Developmental Psychology, 18: 795-805.

- Willemse, M. (2008). Exploring the relationship betweenself-efficacyand aggression in a group of adolescents in the Periurban Town of Worcester. Master of Arts Thesis, University of Stellenbosch.